Medisch nieuws
maandag 2 oktober 2006 | John Nieuwkoop

Vragen “3”

De vorm van de nieuwsbrieven van dit moment waarin veel voorkomende vragen worden besproken blijkt gewaardeerd te worden. Genoeg reden dus om deze lijn even vast te houden.

Ornithose

Regelmatig bereiken me mailtjes met de volgende strekking:

Hallo

Ik heb een vraag over mijn jonge duiven.

Deze zitten op dit moment te niezen en aan hun kop te krabben sommigen knijpen wat met één oog.Het rare is dat als ik ze los laat ze toch dik een uur trainen.Omdat ik denk aan ornithose heb ik ze een kuur gegeven de werkzame stof van dit middel is per pot van 100gram 2000mg doxycicline

en 3000mg spiramycine. het gebruik hiervan is 8 gram poeder op 2 liter water en dit 5 dagen aan één gesloten.

Echter zie ik nog geen verandering bij de jonge duiven. Het lijkt eerder erger te worden. Kan het zijn dat het product niet goed werk,of te weinig werkzame stof bevat.

Deze liefhebber gaf zelf eigenlijk al de oorzaak van het probleem aan. Er werd hier gekuurd met een zogenaamd 5% potje. Door de nieuwe diergeneesmiddelenwet zijn er nauwelijks geregistreerde goed werkzame diergeneesmiddelen voor duiven voor handen. Dierenartsen in Nederland mogen gelukkig nog zgn. Magistrale diergeneesmiddelen bereiden waardoor de behandeling van duiven vooralsnog verzekerd is. Maar zoals ik al eerder schreef is de vervaardiging van deze middelen aan steeds strengere voorwaarden onderhevig.

De wetgever heeft aan de andere kant een regel opgesteld dat alle medicamenten die 5% of minder van een geneesmiddel bevatten vrij zijn van registratieplicht en ook vrij verkocht mogen worden. Aan de daadwerkelijke werkzaamheid van deze middelen worden echter geen eisen gesteld.

Als we nu naar bovengenoemd product kijken en de voorgeschreven dosering dan kan een ieder zelf zien wat er gebeurd.

Spiramycine (=suanovil) of Tylosinetartraat kent een dosering van 0,5 tot 1 gram per liter om werkzaam te zijn. Dat is bijvoorbeeld de dosering in onze Poeder 18 of Poeder 26.

In bovengenoemde samenstelling is de concentratie voor de spiramycine slechts 120 mg per liter drinkwater.

Voor de concentratie van de doxycycline is het in het door deze liefhebber genoemde product nog dramatischer gesteld. Deze is in bovengenoemde samenstelling slechts 80 mg per liter drinkwater. Als we uitgaan van de huidige minimale behoefte voor werkzaamheid voor duiven via het drinkwater, dan komen we toch al gauw op zo’n concentratie van 300 mg per liter drinkwater (als we tenminste het grit verwijderen. Doen we dat niet dan mag van de genoemde concentratie weinig werkzaamheid verwacht worden).

Dat voor deze lage concentraties geneesmiddel alleen de zwakste bacteriën gevoelig zullen zijn moge duidelijk zijn. Als er al verbetering optreedt door een dergelijk geneesmiddel dan is dat veelal slechts in de beginfase. Hebben de duiven zelf voldoende weerstand dan kan het net genoeg zijn om te herstellen. Maar vaak wordt door het op deze manier afdoden van de zwakkere bacteriën juist de weg vrijgemaakt voor de sterkere om zich te vermeerderen. De klachten kunnen dan ook na kortere of langere tijd in hevigere mate terugkomen. Ik heb het dan ook vaker meegemaakt dat liefhebbers na zo’n 5% kuurtje onnodig lang moesten gaan kuren in de juiste dosering simpelweg omdat het dan ook voor de normaal wel werkzame geneesmiddelen moeilijker wordt om de infectie te overwinnen. Kortom de resistentie tegen de geneesmiddelen neemt zo toe.

Moraal van het verhaal: Zorg dat U met het juiste middel in de juiste concentratie werkt. En hou daarbij  ook nog eens rekening met de drinkwateropname (Koud weer minder vochtopname) enzovoort.

Water of voermedicatie?

Frustrerend was het weer voor diverse liefhebbers die hun duiven met een drinkwaterkuur tegen het geel hadden behandeld. Bij controle bleken de duiven van diverse van deze liefhebbers toch nog met een geelbesmetting  te maken te hebben. Veelal was er gekuurd in een (te) lage concentratie of onvoldoende lang.

Als we uitgaan van een drinkwaterdosering van Ronidazole 10% van 3-4 gram per 2 liter drinkwater dan kan een zwaardere besmetting bij  zomerse temperaturen inderdaad met een drinkwaterkuur goed bestreden worden, mits de duiven maar voldoende drinken en voldoende lang behandeld worden. Dat laatste gebeurt echter onvoldoende. Veel liefhebbers gaan van oudsher uit van een kort kuurtje ( “Heb ik altijd zo gedaan en het ging toch altijd goed!”)

Deze korte kuurtjes zijn echt funest. We selecteren weer de sterkere geelparasieten uit. Ogenschijnlijk geeft de behandeling verbetering want we zorgen dat de populatie van de geelparasieten ver teruggedrongen wordt. Maar de korte kuren zorgen toch ook weer dat de sterkste overblijven. Blijven we dit stug volhouden dan zien we onszelf op enig moment geconfronteerd met resistentie en een nauwelijks nog goed te behandelen geelbesmetting.

Helaas zijn er nog veel liefhebbers met de instelling: “Wie dan leeft, die dan zorgt!”

We zouden er echter ook rekening mee moeten houden dat er maar een beperkt scala aan geneesmiddelen is die het geel kan bestrijden. Deze middelen behoren allemaal tot dezelfde groep geneesmiddelen. De zogenaamde Imidazolverbindingen. Hiertoe behoren Ronidazole (Ridzol S vroeger), Carnadazole (Spratrix), Metronidazole (Flagyl), Dimetridazole (Emtryl).

Veel liefhebbers komen bij me met de vraag of het niet goed is om eens van medicament te verwisselen juist in verband met de resistentie. Wat men zich echter niet realiseert is dat er dus slechts sprake is van een groep van geneesmiddelen die allemaal tot dezelfde familie behoren. Dus veelal is er in meerdere of mindere mate sprake van zgn. kruisresistentie. Dat wil zeggen dat indien een parasiet ongevoelig is voor één geneesmiddel uit de groep, deze vaak ook al minder gevoelig is voor de andere middelen uit deze groep. Men doet er daarom in het geval van het geel juist niet goed aan om regelmatig te wisselen binnen de groep. Zeker als men tot de “zondaars” behoort die te kort kuren en in een lage dosering.

Een goede geelbehandeling die nog steeds doeltreffend is, is een gift van een geelcapsule twee dagen achtereen. Op die manier leggen ook de sterkere parasieten nog steeds het loodje. Op deze manier blijft men de resistentie zo veel mogelijk voor. Nadeel is natuurlijk dat het meer werk is. Maar dat zou men er eigenlijk voor over moeten hebben om de resistentie voor te blijven. Het is simpelweg gezegd van belang voor de duivensport op de langere termijn.

Want als de resistentie verder toeneemt, komen we met de nog werkzame behandelingsdosering steeds korter bij de giftigheidgrens van het geneesmiddel te zitten. Een ongewenste situatie

Wat betreft de drinkwatermedicatie voor de bestrijding van ziektes heeft men in mij geen voorstander. De reden daarvoor zijn duidelijk. Veelal drinken de duiven onvoldoende als er aan het water een vieze smaak zit. De duiven lopen dan dus, zoals gezegd,  het risico te weinig van het geneesmiddel binnen te krijgen. Maar er is nog een reden waarom het beter is dat de dieren waar mogelijk de medicatie over het voer of per capsule of tablet krijgen. Indien we het medicament over het voer toedienen krijgen de dieren in korte tijd een redelijk hoge bloedconcentratie van het geneesmiddel. De werkzaamheid van een geneesmiddel hangt heel vaak nauw samen met de hoogte van deze bloedconcentratie. Geven we de medicatie via het drinkwater dan wordt het medicament meer verdeeld over de dag opgenomen en is de kans groot dat er niet zo’n hoge bloedspiegel wordt bereikt als wanneer we het medicament over het voer of via een capsule toedienen.

Maar we zouden ons ook moeten realiseren dat dieren die ziek zijn minder goed in hun vel zitten. Goed drinken “spoelt” de lever en nieren als het ware goed door. Goed drinken helpt op deze manier de uitscheiding van schadelijke stoffen te bevorderen. Als we dan via het drinkwater medicijnen toedienen zullen de duiven vaak minder water opnemen dan goed voor ze is en onder deze omstandigheden meer dan gewenst is. Kortom we werken de voorspoedige genezing van de duiven in zekere zin tegen op deze manier.

Kortom: Waar mogelijk medicamenten via capsule of over het voer toedienen. En in het drinkwater liefst geen medicijnen. Eventueel wat elektrolyten bij darmklachten of een voedingssupplement om de weerstand te verhogen zoals Boni-SGR

Herpesbesmetting

De afgelopen weken ook weer duiven die verdacht zijn van een herpesbesmetting. Hopelijk dat het niet de vorm van vorig jaar gaat aannemen. Bij de oude duiven hoef het enige symptoom te zijn dat de duiven niet meer presteren. Dat de vorm weg valt. Een goede reactie op gegeven medicatie blijft uit. Dat is voor de liefhebbers vaak frustrerend en een en ander wordt dan vaak geweten aan het voorgeschreven middel. Maar niets is minder waar. De duiven die deze virusinfectie oplopen moeten deze goeddeels zelf overwinnen. De bijkomende infecties kan men matigen door hier een medicament tegen te geven. Maar het herstel duurt meestal enkele weken.

Bij jonge duiven daarentegen kunnen de verschijnselen variëren van nagenoeg symptoomloos met verlies van vlieglust tot heftige beslagen in de bek die soms met een geelbesmetting verward worden.

Maar hoewel de jongen rond het hok nog wel aardig kunnen vliegen blijkt tijdens de wedvluchten hoe dramatisch de vorm is aangetast. Een en ander kan leiden tot achterblijvers in grote getale. Goede respons  op voorgeschreven medicatie blijft ook nu goeddeels uit. Het beste advies dat gegeven kan worden is de jongen preventief tegen secundaire infecties medicatie te geven, maar ze niet te spelen.

Vorig jaar kwam het geregeld voor dat liefhebbers de jonge duiven op een “herpeshok” die ogenschijnlijk niet aangetast waren toch korfden. De teleurstelling bij thuiskomst was vaak aanzienlijk omdat deze duiven dan verspeeld werden. Liefhebbers die zo verstandig waren ze tijdens de uitbraak thuis te houden verspeelden hun duiven amper.

Preventief tegen de secundaire infecties wordt vaak Boni-jodi gebruikt. Al dan niet in combinatie met bonisol.                        

Veel succes

Peter Boskamp

dgkcentrum@planet.nl

meer nieuws in het archief